یادگیری یکی از مهمترین مهارتهای دنیای امروز است. بسیاری از افراد تصور میکنند یادگیری فقط به معنای اضافه کردن اطلاعات جدید به ذهن است. اما در واقع، برای یادگیری عمیق گاهی لازم است ابتدا برخی دانستههای قبلی را کنار بگذاریم. در این قسمت از پادکست «پادیادگیری» به موضوع مهمی میپردازیم که کمتر درباره آن صحبت میشود: موانع یادگیری و نقش مدلهای ذهنی در شکلگیری یا محدود شدن فرآیند یادگیری. پادیادگیری یعنی توانایی رها کردن دانستهها و باورهایی که ممکن است مانع یادگیری جدید شوند.
پادیادگیری چیست؟
پادیادگیری به معنای کنار گذاشتن دانستههای قدیمی و ناکارآمد است. بسیاری از ما تصور میکنیم هرچه بیشتر بدانیم، بهتر است. اما گاهی همین دانستههای قبلی میتوانند به مانعی برای یادگیری تبدیل شوند. جهان دائماً در حال تغییر است. روشها تغییر میکنند، شرایط تغییر میکند و حتی باورهایی که زمانی درست به نظر میرسیدند ممکن است امروز دیگر کارآمد نباشند. به همین دلیل یادگیری واقعی فقط به اضافه کردن دانش جدید محدود نمیشود؛ بلکه گاهی لازم است برخی دانستههای قبلی را نیز رها کنیم.
مدلهای ذهنی چگونه بر یادگیری تأثیر میگذارند؟
ذهن انسان برای درک جهان از الگوهایی استفاده میکند که به آنها مدلهای ذهنی گفته میشود. مدل ذهنی چارچوبی است که ما با استفاده از آن تجربههای خود را تفسیر میکنیم. زمانی که با یک موقعیت جدید روبهرو میشویم، ذهن ما آن را با تجربههای گذشته مقایسه میکند و بر اساس همان تجربهها تصمیم میگیرد. این ویژگی باعث میشود تصمیمگیری سریعتر انجام شود، اما در عین حال میتواند به یک محدودیت تبدیل شود. مشکل زمانی ایجاد میشود که شرایط تغییر کند اما مدلهای ذهنی ما همچنان ثابت باقی بمانند. در چنین شرایطی ذهن تلاش میکند واقعیتهای جدید را با همان چارچوبهای قدیمی توضیح دهد و این موضوع میتواند مانعی جدی برای یادگیری باشد.
چرخه یادگیری تجربی چگونه کار میکند؟
یکی از مدلهای مهم در حوزه یادگیری، چرخه یادگیری تجربی است. بر اساس این مدل، یادگیری یک فرآیند چهار مرحلهای دارد: تجربه روبهرو شدن با یک موقعیت یا اتفاق جدید. تأمل فکر کردن درباره تجربه و بررسی اینکه چه اتفاقی افتاده است. مفهومسازی استخراج یک اصل یا مفهوم کلی از تجربه. آزمایش بهکارگیری آن مفهوم در موقعیتهای جدید. این چرخه به طور مداوم تکرار میشود و باعث شکلگیری یادگیری عمیق میشود. اما اگر ذهن بیش از حد به باورهای قبلی وابسته باشد، این چرخه دچار اختلال میشود. زیرا فرد تجربههای جدید را از فیلتر مدلهای ذهنی قدیمی خود عبور میدهد و ممکن است بسیاری از نکات جدید را نبیند.
مهمترین موانع یادگیری در مسیر یادگیری، موانع مختلفی وجود دارند که میتوانند مانع رشد فردی و حرفهای شوند.
وابستگی بیش از حد به دانستههای قبلی گاهی دانش قبلی به جای کمک به یادگیری، تبدیل به مانع میشود. خودبزرگبینی در یادگیری وقتی فرد تصور میکند پاسخ بسیاری از مسائل را از قبل میداند، تمایل او برای یادگیری کاهش پیدا میکند.
مقاومت ذهن در برابر تغییر ذهن انسان معمولاً به باورهای قدیمی خود عادت میکند و در برابر تغییر مقاومت نشان میدهد.
محدودیتهای ادراکی گاهی برداشت ما از واقعیت دقیق نیست و ذهن ممکن است دچار خطاهای ادراکی شود.
ویژگیهای یک یادگیرنده واقعی افرادی که به طور مداوم در حال یادگیری هستند معمولاً چند ویژگی مشترک دارند: کنجکاوی برای کشف موضوعات جدید فروتنی فکری و پذیرش اینکه هنوز چیزهای زیادی برای یادگیری وجود دارد باز بودن ذهن در برابر ایدهها و دیدگاههای متفاوت این ویژگیها کمک میکنند افراد مدلهای ذهنی خود را بهروز نگه دارند و یادگیری عمیقتری تجربه کنند.
جمعبندی:
یادگیری واقعی فقط به معنی اضافه کردن اطلاعات جدید نیست. گاهی لازم است قبل از یاد گرفتن چیزهای جدید، برخی دانستههای قبلی خود را کنار بگذاریم. پادیادگیری یعنی بازنگری در مدلهای ذهنی و رها کردن فرضهای قدیمی. ذهنی که میخواهد یاد بگیرد باید هم کنجکاو باشد و هم فروتن؛ کنجکاو برای کشف چیزهای جدید و فروتن برای پذیرش اینکه هنوز چیزهای زیادی وجود دارد که نمیدانیم.
جهت مشاوره و کوچ تخصصی با وکیل پایه یک و منتور وکلا و کارآموزان از طریق درخواست زیر اقدام نمایید:
سوالات متداول درباره مدلهای ذهنی و یادگیری
مدل ذهنی چیست؟
مدل ذهنی چارچوبی است که افراد با استفاده از آن تجربهها و اطلاعات جدید را تفسیر میکنند. این مدلها به ما کمک میکنند سریعتر تصمیم بگیریم، اما گاهی ممکن است باعث محدود شدن دیدگاه ما شوند.
چرا مدلهای ذهنی میتوانند مانع یادگیری شوند؟
اگر مدلهای ذهنی ما بهروز نشوند، ذهن تلاش میکند واقعیتهای جدید را با همان چارچوبهای قدیمی توضیح دهد. این موضوع میتواند مانع درک اطلاعات و تجربههای جدید شود.
پادیادگیری چه نقشی در یادگیری دارد؟
پادیادگیری به افراد کمک میکند دانستهها و باورهای ناکارآمد خود را بازنگری کنند و در صورت نیاز آنها را کنار بگذارند. این کار باعث میشود یادگیری جدید آسانتر و عمیقتر شود.
چرخه یادگیری تجربی چیست؟
چرخه یادگیری تجربی مدلی است که یادگیری را در چهار مرحله توضیح میدهد: تجربه، تأمل، مفهومسازی و آزمایش. این چرخه با تکرار مداوم باعث شکلگیری یادگیری عمیق میشود.
چگونه میتوان مدلهای ذهنی خود را بهروز کرد؟
مطالعه، گفتوگو با افراد دارای دیدگاههای متفاوت، بررسی تجربههای جدید و تمرین پادیادگیری از مهمترین راههای بهروز کردن مدلهای ذهنی هستند.
دیدگاهتان را بنویسید